 |
|
|
Geschiedenis
 Boedapest heeft een lange en rijke geschiedenis, maar de geschiedenis als wereldstad is nog niet zo oud. De stad werd namelijk in 1873 gevormd door de samenvoeging van Boeda en Oboeda op de hoge westelijke oever van de Donau, en Pest op de lagere oostelijke oever. Maar reeds daarvoor had de stad al een lange geschiedenis. Aan het begin van de Oostenrijks Hongaarse dubbelmonarchie in 1867 telde Boedapest slechts 300.000 inwoners, van wie de meeste inwoners in het deel Pest woonden. In vergelijking met zusterstad Wenen was Boedapest maar een klein dorpje.
 Beide oevers van de Donau werden al door de Romeinen bewoond: op de plaats van het huidige stadsdeel Óbuda lag Aquincum, en op de plaats van Pest het kleinere Contra-Aquincum. De Hongaren verschenen pas eeuwen later, tegen het jaar 900. Vermoedelijk in 896 toen de Magyaren (wat men nu als het Hongaarse volk kan beschouwen) Hongarije binnenvielen. Dit feit staat bekend als de landinname. Onder grootvorst Geza en vooral diens zoon Istvan bekeerden de Hongaren zich tot het Christendom en stichtten uiteindelijk de staat Hongarije. In het jaar 1000 werd Istvan tijdens Kerstmis in zijn residentie in Boedapest door Paus Silvester II tot eerste koning van Hongarije gekroond. In 1083 kwam Istvan te overlijden en hij werd door Paus Gregorius VII als schild van het Christendom heilig verklaard. Door dit feit werden de Hongaren lid van de Europese katholieke gemeenschap en moesten zij zich als oostgrens verdedigen tegen oosterse niet katholieke barbaren zoals de Mongolen in 1241 en de Turken in 1526. In de eeuwen nadien leefde Hongarije voortdurend onder de dreiging van twee grootmachten die elkaar bevochten: Het Habsburgse en het Turkse Ottomaanse rijk. In 1867 brak er een periode van normalisatie aan. Een periode van rust en welvaart volgde. Deze periode staat bekend als de Keizerlijke en Koninklijke dubbelmonarchie. Deze tijd was voor Hongarije een periode van economische, politieke en culturele welvaart, waarin de stad zich ontwikkelde van een groot dorp tot een toonaangevende Europese stad.
De twintigste eeuw bracht nieuwe stadsuitbreidingen (Újpest, Kispest, Angyalföld), maar vooral dramatische gebeurtenissen als de deportatie en vernietiging van grote delen van de omvangrijke joodse gemeenschap (in zeer korte tijd, pas in 1944 werd de stad door de nazi's bezet), de bevrijding (maar feitelijk nieuwe bezetting) door de Sovjet-Unie en het neerslaan van de Hongaarse Opstand in 1956 door diezelfde Sovjet-unie. Deze gebeurtenissen hebben alle hun sporen in het stadsbeeld nagelaten. Op 24 oktober 1956 brak een massale volksopstand uit tegen het stalinistische bewind in Hongarije, dit was het begin van de Hongaarse opstand.
De opstand begon als een vreedzame betoging van enkele duizenden inwoners van Boedapest, die hun solidariteit wilden betonen met de inwoners van het Poolse Poznan, waar een bloedige opstand werd neergeslagen. Er werden leuzen geroepen zoals "Russen naar Rusland" en "Imre Nagy aan de macht". Vlaggen met het staatswapen werden neergehaald en het embleem van de volksrepubliek werd eruit geknipt. De gehate rode sterren op officiële gebouwen werden neergehaald. Op het centrale Heldenplein in Boedapest werd het standbeeld van Stalin omvergehaald. Partijleider Ernö Gerö hield op de radio een toespraak die de vlam in de pan deed slaan, en van de betoging een revolutie maakte. Gerö noemde de betogers volksvijanden die er enkel op uit waren om de "macht van de arbeidersklasse te ondergraven" en "de banden tussen onze partij en de roemrijke Sovjet-Unie te verbreken".
 Niet lang daarna werd er voor het eerst geschoten in de straten van Boedapest. Het leger begon aan de opstandelingen wapens uit te delen. Betogers koelden hun woede op kazernes waar leden van de gehate ÁVH (Államvédelmi Hatóság, de geheime politie) waren gelegerd. De Hongaarse regering, onder de vleugels van het Stalinistische bewind, riep de Sovjet-Unie om hulp. Deze beantwoorde diredt door het sturen van troepen en tanks. Intussen werden de gevangenissen bestormd en gevangenen, onder wie kardinaal József Mindszenty bevrijd. Imre Nagy werd de nieuwe premier, nadat zijn voorganger András Hegedüs was afgetreden. De opstand leek eind oktober, begin november zelfs te slagen: de nieuwe regering trad uit het Warschaupact en vroeg een neutrale status aan. In haar omgang met de Sovjet Unie deed Hongarije uiterst vredelievend om de Sovjet-Unie geen gezichtsverlies te bezorgen. Chroesjtsjov kon echter een neutraal en potentieel vijandig land aan de Sovjetgrens niet dulden met als gevolg dat op 4 november 1956 troepen van het Warschaupact echter het land binnenvielen, en sloegen de opstand, die 13 dagen geduurd had, neer. Boedapest werd omsingeld en de tanks reden de straten binnen. Hongaren trachtten ze met Molotovcocktails tegen te houden, terwijl de radio steeds indringender het Westen om hulp vroeg. Het mocht niet baten.
De opstand kostte duizenden Hongaren het leven en meer dan 150.000 inwoners sloegen op de vlucht. Premier Nagy vluchtte naar de Joegoslavische ambassade en kardinaal József Mindszenty naar de Amerikaanse. Wat volgde was een repressief communistisch regime onder leiding van János Kádár. Later werd dit iets verlicht ("biefstuksocialisme"), maar de Hongaren zouden altijd een wrok tegen hem blijven houden. In 1989 moest hij dan ook het veld ruimen.
Sinds in 1989 in Boedapest de Republiek Hongarije werd uitgeroepen, is de stad het decor van ingrijpende hervormingen. De terugkeer van de markteconomie heeft het stadsbeeld zeer verlevendigd. De bevolking van de stad is in deze periode verder afgenomen (het hoogtepunt ligt in dit opzicht aan het begin van de jaren '80). Tegenwoordig is Boedapest een toonaangevende wereldstad in midden centraal Europa. In 1996 konden de Hongaren eindelijk hun 1000 jarige feit van de landinname vieren.
Leuk om te bezoeken in dit verband:
Historisch museum van Boedepest (Magyar nemzeti Galeria)
In dit museum kunt u de geschiedenis van het stadsdeel Boeda aan de hand van diverse tekeningen, schilderijen, gravures en veel meer, goed volgen. Er zijn verschillende permanente en tijdelijke tentoonstellingen, waaronder de expositie “Boedapest” in de middeleeuwen. In de kelder bevindt zich ook de ingang naar de opgraving “het koninklijk Paleis in de middeleeuwen”. Het museum is het bezoeken meer dan waard.
Internet:HMB
|
|
|
|
